Korzystanie ze sztucznej inteligencji w Polskim Związku Piłki Nożnej

Wracamy dzisiaj do tematu sztucznej inteligencji i korzystania z niej przez różne organizacje. Rozwój AI powoduje, że organizacje, w tym także sportowe stają przed coraz to nowymi wyzwaniami. Formę aktu wewnętrznego polskiego związku sportowego ma już „Polityka korzystania ze sztucznej inteligencji w Polskim Związku Piłki Nożnej”. Dzisiaj jeszcze wrócimy do Uchwały nr II/30 z dnia 19 lutego 2026 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie przyjęcia „Polityki korzystania ze sztucznej inteligencji w Polskim Związku Piłki Nożnej” (dalej: „Uchwała” lub „Polityka”).

Kto jeszcze nie czytał zagadnień wstępnych, celu i zakresu Polityki to zachęcam do lektury tego bloga. Warto jeszcze zwrócić uwagę na podstawy tych regulacji. Zostały one ujęte w pkt. 2 Polityki. Są nimi: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji (akt w sprawie sztucznej inteligencji – AI Act), stosowane łącznie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych – RODO), oraz Ustawą o ochronie danych osobowych (z dnia 10 maja 2018 r. Dz.U. 2018 poz. 1000) i właściwymi przepisami sektorowymi.

Ogólne zasady korzystania z AI w PZPN ustanawia pkt. 6 Polityki. W nim na „pierwszy ogień” idzie odpowiedzialne korzystanie.

Sprowadza się ono do kilkunastu następujących zasad, punktów:

Celowy i zgodny z prawem – AI może być wykorzystywana wyłącznie do celów zatwierdzonych przez PZPN i zgodnych z misją federacji, oraz przepisami prawa. Zabronione jest używanie AI do działań naruszających prawo, dobro publiczne, regulaminy piłkarskie czy zasady fair play.

Etyka i brak dyskryminacji – użytkownicy nie mogą generować za pomocą AI treści ani podejmować decyzji zawierających uprzedzenia, dyskryminację lub mowę nienawiści, treści wrogie lub poniżające względem jakiejkolwiek osoby lub grupy Wszelkie algorytmy muszą być projektowane i dobierane w sposób minimalizujący stronniczość oraz ryzyko dyskryminacji.

Nadzór ludzki – decyzje wpływające na sytuację osób fizycznych (np. zatrudnienie, oceny zawodników, przyznawanie nagród, kary dyscyplinarne) muszą podlegać weryfikacji i zatwierdzaniu przez człowieka. Systemy AI mają charakter narzędzi wspierających podejmowanie decyzji, a nie samodzielnie decydujących.

Klasyfikacja ryzyka i zakaz praktyk niedopuszczalnych - przed wdrożeniem lub wykorzystaniem systemu AI należy ustalić jego kategorię ryzyka zgodnie z AI Act (np. minimalne, ograniczone, wysokie). Zabrania się stosowania systemów lub praktyk zakwalifikowanych jako „ryzyko niedopuszczalne”, w szczególności wskazanych w rozdziale dotyczącym praktyk zabronionych w niniejszej Polityce.

Transparentność – w komunikacji z zawodnikami, klubami, sponsorami, pracownikami oraz opinią publiczną należy ujawniać, kiedy treść została wygenerowana lub współtworzona przez AI. Jeżeli odbiorca wchodzi w interakcję z systemem AI (np. chatbot), powinien być o tym w sposób jasny poinformowany.

Ochrona danych osobowych – zanim dane osobowe zostaną wprowadzone do systemu AI, należy zweryfikować legalność ich przetwarzania w tym podstawę prawną, zakres i cel. Stosuje się zasady minimalizacji danych i ograniczenia celu. Dane szczególnej kategorii (np. zdrowotne, biometryczne) oraz dane finansowe mogą być przetwarzane jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w minimalnym niezbędnym zakresie i przy spełnieniu wymogów prawa.

Bezpieczeństwo i cyberochrona – systemy AI muszą być wdrażane i utrzymywane z zachowaniem najwyższych standardów cyberbezpieczeństwa, w tym kontrolą dostępu, logowaniem aktywności, testami penetracyjnymi i regularnymi aktualizacjami.

Zgodność z RODO – AI Act nie zastępuje przepisów o ochronie danych osobowych. W trakcie planowania, wdrażania i korzystania z AI PZPN jest zobowiązany do równoległego przestrzegania RODO oraz krajowych przepisów o ochronie danych, w tym zasad liczenia okresów retencji, realizacji praw osób, obowiązków informacyjnych i obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa przetwarzania.

Szkolenia – pracownicy, współpracownicy oraz inne osoby korzystające z systemów AI są zobowiązani do odbywania szkoleń z zakresu bezpiecznego, etycznego i zgodnego z prawem korzystania z AI, w tym wymogów AI Act, RODO oraz wewnętrznych procedur PZPN. Korzystanie z systemów AI przez osoby niewyznaczone lub nieprzeszkolone jest niedopuszczalne

Jakość danych i weryfikacja wyników - dane wykorzystywane w systemach AI powinny być możliwie rzetelne, adekwatne, aktualne i pozyskane w sposób zgodny z prawem. Wyniki generowane przez AI nie mogą być przyjmowane bezrefleksyjnie – użytkownicy mają obowiązek ich krytycznie oceniać, weryfikować fakty, sprawdzać spójność z regulacjami PZPN i unikać automatycznego kopiowania treści wygenerowanych przez AI do oficjalnych dokumentów lub komunikatów bez uprzedniej kontroli.

Poszanowanie praw autorskich i tajemnicy - do systemów AI nie wolno wprowadzać materiałów, do których PZPN nie posiada odpowiednich praw (np. cudzych utworów chronionych prawem autorskim, poufnych dokumentów, tajemnic przedsiębiorstwa lub innych informacji zastrzeżonych), chyba że jest to wyraźnie dopuszczone przepisami prawa oraz właściwymi umowami. W szczególności zabrania się wykorzystywania AI do świadomego naruszania praw własności intelektualnej osób trzecich.

Dokumentacja i rozliczalność - wszystkie systemy AI wykorzystywane w PZPN powinny być ujęte w wewnętrznym rejestrze systemów AI, obejmującym co najmniej: cel, właściciela biznesowego, dostawcę, kategorię ryzyka, źródła danych oraz podstawę prawną przetwarzania danych (jeżeli występują). Dla systemów AI podlegających wymogom AI Act, w szczególności wysokiego ryzyka, zapewnia się odpowiednią dokumentację i przechowywanie logów działania, umożliwiające audyt, weryfikację i rozliczalność.

Ocena wpływu na prawa osób (FRA, DPIA) - przed wdrożeniem systemów AI, które mogą istotnie wpływać na prawa i wolności osób (np. systemy wysokiego ryzyka), PZPN przeprowadza ocenę wpływu na prawa podstawowe, a tam, gdzie jest to wymagane – również ocenę skutków w zakresie ochrony danych (DPIA). System nie może zostać wdrożony, jeżeli ryzyko naruszenia praw osób nie zostanie zredukowane do akceptowalnego poziomu.

Wybór i nadzór nad dostawcami AI - korzystanie z narzędzi AI (w tym modeli generatywnych i narzędzi chmurowych) jest dopuszczalne wyłącznie w oparciu o rozwiązania zatwierdzone przez PZPN. Przed wdrożeniem narzędzia zewnętrznego dokonuje się oceny dostawcy, w szczególności pod kątem zgodności z AI Act, RODO, bezpieczeństwa informacji oraz warunków licencyjnych. Z dostawcami zawiera się odpowiednie umowy regulujące zasady korzystania, odpowiedzialność, ochronę danych i poufność.

Prawa osób i możliwość odwołania - osoby, wobec których wykorzystuje się systemy AI (w szczególności zawodnicy, kandydaci do pracy, pracownicy, przedstawiciele klubów, uczestnicy projektów), mają prawo do uzyskania informacji o roli AI w procesie, w odpowiednim zakresie do żądania wyjaśnień, zakwestionowania decyzji oraz ponownej oceny sprawy przez człowieka, zgodnie z procedurami PZPN i obowiązującymi przepisami prawa.

Zgłaszanie incydentów i nieprawidłowości - każdy użytkownik systemu AI jest zobowiązany do niezwłocznego zgłaszania zauważonych incydentów bezpieczeństwa, przypadków podejrzewanej dyskryminacji, błędów o istotnych skutkach, naruszeń ochrony danych lub innych poważnych nieprawidłowości związanych z działaniem systemu AI do wyznaczonej jednostki (np. Zespołu ds. AI, IOD lub właściwej komórki organizacyjnej). PZPN prowadzi rejestr takich zgłoszeń oraz podejmuje działania naprawcze i zapobiegawcze.

Wprowadzając w swojej organizacji sportowej taką politykę korzystania ze sztucznej inteligencji można oprzeć się na powyższych zasadach. Oczywiście trzeba to zrobić adekwatnie do wielkości i specyfiki swojej organizacji.

Na koniec jeszcze o asystentach AI, a także o zakazie generowania treści sprzecznych z wartościami organizacji na przykładzie Polityki.

Chatboty, asystenci i automatyczne odpowiedzi – w przypadku stosowania chatbotów lub innych interaktywnych systemów AI do obsługi zapytań (np. kibiców, klubów, mediów), użytkownik musi zostać jasno poinformowany, że rozmawia z systemem AI. Chatboty nie mogą samodzielnie składać oświadczeń lub zobowiązań w imieniu PZPN w sprawach wymagających decyzji człowieka (np. zawieranie umów, deklaracje finansowe, interpretacje przepisów). Tego typu sprawy powinny być kierowane do odpowiednich pracowników. Treść odpowiedzi generowanych przez chatboty powinna być regularnie monitorowana pod kątem poprawności, neutralności, braku dyskryminacji i zgodności z aktualnymi regulacjami PZPN.

Zakaz generowania treści sprzecznych z wartościami PZPN to jedno z fundamentalnych postanowień Polityki. Zgodnie z Uchwałą: „Systemy AI wykorzystywane w komunikacji PZPN nie mogą być używane do generowania treści: nawołujących do nienawiści, przemocy, dyskryminacji, promujących nielegalny hazard, doping, używki lub inne zachowania sprzeczne z prawem lub regulaminami sportowymi, o charakterze politycznym, światopoglądowym lub religijnym, które mogłyby być utożsamiane z oficjalnym stanowiskiem PZPN, o ile nie wynika to z ustawowych obowiązków lub wyjątkowych okoliczności i nie zostało zatwierdzone na odpowiednim szczeblu”.

Do tematu sztucznej inteligencji w organizacji sportowej będziemy jeszcze powracać. Zapraszam do lektury!